Niet Anime, Niet Westers — Iets Helemaal Anders
Chinese animatie — 动画 (Dònghuà) — neemt een fascinerende positie in de wereldwijde animatiegeschiedenis in. Het produceerde echte meesterwerken decennia voordat de meeste landen animatie-industries hadden. Vervolgens verdween het bijna. Nu komt het met kracht terug, met een zelfvertrouwen en schaal die de wereldwijde animatie-industrie dwingt om aandacht te besteden.
Het verhaal begint in 1941, toen de Wan Brothers (万氏兄弟, Wàn Shì Xiōngdì) "Princess Iron Fan" (铁扇公主, Tiě Shàn Gōngzhǔ) produceerden, de eerste geanimeerde speelfilm van Azië. Dit was het oorlogstijd China, met minimale middelen en geen gevestigde industrie — toch creëerden de Wan Brothers een speelfilm die een jonge Osamu Tezuka beïnvloedde, die later de vader van de Japanse manga en anime zou worden. De afstamming van Chinese animatie naar Japanse anime is echt, hoewel zelden erkend.
De Gouden Eeuw: Toen Inkt Tot Leven Kwam
De Shanghai Animation Film Studio (上海美术电影制片厂, Shànghǎi Měishù Diànyǐng Zhìpiànchǎng), opgericht in 1957, produceerde wat het artistieke hoogtepunt van de Chinese animatie blijft. Hun innovatie was 水墨动画 (Shuǐmò Dònghuà, inktwasanimatie) — een techniek die traditionele Chinese schilderkunst tot leven bracht op het scherm. "Tadpoles Looking for Mama" (小蝌蚪找妈妈, 1960) en "Feelings of Mountains and Water" (山水情, 1988) zijn niet zomaar geanimeerde films; het zijn bewegende schilderijen in de stijl van 齐白石 (Qí Báishí) en andere klassieke meesters.
"Havoc in Heaven" (大闹天宫, Dà Nào Tiāngōng, 1964), gebaseerd op de opstand van de Apenkoning uit Journey to the West, toonde een maximalistische esthetiek — levendige kleuren, dynamische actie, ontwerpen geïnspireerd door de tradities van het Peking Opera gezichtsaankleding. Het blijft een van de meest visueel inventieve geanimeerde films die ooit zijn gemaakt. Het karakterontwerp voor 孙悟空 (Sūn Wùkōng) in deze film beïnvloedde vrijwel elke daaropvolgende Chinese weergave van de Apenkoning.
De Verloren Decennia
De Culturele Revolutie verwoestte de Chinese animatie. De Shanghai-studio werd gesloten, artiesten werden naar werkkampen gestuurd, en een generatie institutionele kennis ging verloren. Toen de productie eind jaren 1970 weer op gang kwam, herwon de industrie nooit echt zijn artistieke ambitie. Gedurende de jaren 1980 en 1990 had de Chinese animatie moeite om te concurreren met de overvloed aan Japanse anime en Amerikaanse cartoons die de Chinese televisieschermen vulden.
Het resultaat was een culturele ironie: Chinese kijkers groeiden op met het kijken naar 日本动漫 (Rìběn Dòngmàn, Japanse anime) terwijl hun eigen animatietraditie verwaarloosd werd. Binnenlandse producties waren vaak goedkope educatieve fare, wat een perceptie versterkte dat Chinese animatie voor kinderen was, terwijl anime voor iedereen was. Het is de moeite waard om te lezen: Chinese Cinema's Global Moment: Van Wuxia tot Art House tot Marvel.
De Donghua Renaissance
De ommekeer begon rond 2015 en versnelde dramatisch. "Monkey King: Hero Is Back" (西游记之大圣归来, 2015) bewees dat een Chinese geanimeerde film commercieel kon slagen bij het binnenlandse publiek. Maar de echte keerpunt was 哪吒之魔童降世 (Né Zhā Zhī Mó Tóng Jiàng Shì, "Ne Zha," 2019), dat meer dan $700 miljoen opbracht aan de Chinese kassa — waardoor het de hoogste-grossing niet-Hollywood-geanimeerde film in de geschiedenis op dat moment werd.
Het succes van Ne Zha was niet alleen commercieel. Het toonde aan dat Chinese mythologie een moderne geanimeerde blockbuster kon aandrijven met emotionele diepgang, humor en visueel spektakel dat rivaliseerde met Pixar en DreamWorks. De film herinterpreteerde de 哪吒 (Né Zhā) mythe —traditioneel over een kindvechter die tegen zijn eigen vader vecht — als een verhaal over het trotseren van het lot en het weigeren om de labels te accepteren die de samenleving je oplegt. De slogan "我命由我不由天" (Wǒ mìng yóu wǒ bù yóu tiān, "Mijn lot is van mij, niet dat van de hemel") werd een culturele catchphrase.
De Nieuwe Golf Studios
Verschillende studio's produceren nu animatie die internationaal concurreert. 追光动画 (Zhuīguāng Dònghuà, Light Chaser Animation) creëerde de "New Gods" (新神榜) serie, waarin figuren zoals 杨戬 (Yáng Jiǎn) en 哪吒 opnieuw werden vormgegeven met verbluffend visueel ontwerp. 彩条屋 (Cǎi Tiáo Wū, Colorful Room), een dochteronderneming van Enlight Media, produceerde Ne Zha en blijft het "Chinese Mythology Universe" ontwikkelen — een onderling verbonden reeks films gebaseerd op klassieke bronnen.
In het seriesformaat bracht 灵笼 (Líng Lóng, "Spirits in Bondage") een post-apocalyptische sciencefiction naar de Chinese animatie met productiewaarden die internationale kijkers schokten. 凡人修仙传 (Fánrén Xiūxiān Zhuàn, "A Record of a Mortal's Journey to Immortality") adapteerde een geliefde webroman over 修炼 (Xiūliàn, cultivatie) in een langlopende geanimeerde serie met consistent indrukwekkende vechtchoreografie.
Wat Maakt Donghua Anders
Chinese animatie put uit een andere visuele en narratieve traditie dan zowel Japanse anime als westerse animatie. De mythologie is inheems — niet Griekse goden of Noorse krijgers, maar figuren uit 封神演义 (Fēngshén Yǎnyì, Investiture of the Gods), 山海经 (Shānhǎi Jīng, Classic of Mountains and Seas), en boeddhistische/daoïstische kosmologie. Het esthetische vocabulaire omvat inktwas schilderkunst, traditionele architectuur en kostuumontwerpen die geworteld zijn in specifieke dynastieke periodes.
De storytelling neigt naar een groots mythologisch schaal — oorlogen tussen hemel en aarde, het smeden van kosmische wapens, de cultivatie van onsterfelijkheid over millennia. Waar Japanse anime vaak intieme psychologische drama's verkent en westerse animatie standaard onder familie-vriendelijk avontuur vervalt, neigt Chinese donghua naar epische reikwijdte en filosofisch gewicht. Of deze gevoeligheid kan worden vertaald naar globale audiences buiten de Chinese diaspora blijft de centrale vraag van de industrie — maar met een stijgende productiekwaliteit jaar na jaar, ziet het antwoord er steeds meer uit als ja.
---Misschien vind je ook interessant:
- Chinese Popcultuur: Een Gids voor de Nieuwsgierige Buitenstaander - De Chinese Theeceremonie: Geschiedenis en Praktijk - Martial Arts Films: Een Geschiedenis van Vliegende Visten en Verborgen Betekenis