TITLE: Tết Trùng Cửu: Leo Núi và Tôn Vinh Người Cao Tuổi EXCERPT: Leo Núi và Tôn Vinh Người Cao Tuổi ---

Tết Trùng Cửu: Leo Núi và Tôn Vinh Người Cao Tuổi

Ý Nghĩa Của Ngày 9 Tháng 9

Tết Trùng Cửu (重阳节, Chóngyáng Jié), được tổ chức vào ngày 9 tháng 9 âm lịch, là một trong những lễ hội truyền thống lâu đời nhất của Trung Quốc. Tên gọi của lễ hội bắt nguồn từ số học cổ đại của Trung Quốc, trong đó số chín được coi là số yang tối thượng—đại diện cho nam tính, ánh sáng và thiên đàng trong sự đối lập vũ trụ của âm và dương (阴阳, yīn yáng). Khi ngày 9 trùng với tháng 9, "yang đôi" này tạo ra một sự tập trung năng lượng thiên thể mang tính chất tốt lành nhưng có thể áp đảo, mà người xưa tin rằng cần phải tuân thủ một cách cẩn thận với các nghi lễ cụ thể để vượt qua.

Lễ hội thường rơi vào cuối tháng 9 hoặc tháng 10 theo lịch Gregorian, trùng hợp với vẻ đẹp trong lành của giữa mùa thu khi hoa cúc nở rộ và không khí mang theo những dấu hiệu đầu tiên của mùa đông đang đến gần. Thời điểm này đã ảnh hưởng sâu sắc đến các phong tục của lễ hội, từ việc leo núi đến việc thưởng hoa, tạo nên một ngày lễ hài hòa giữa hoạt động của con người và nhịp điệu tự nhiên của mùa.

Nguồn Gốc Cổ Xưa Và Huyền Thoại Về Huan Jing

Câu chuyện nguồn gốc nổi tiếng nhất của Tết Trùng Cửu xoay quanh nhân vật Huan Jing (桓景, Huán Jǐng), một chàng trai sống vào thời nhà Đông Hán (25-220 CN). Theo huyền thoại được ghi lại trong Xu Qi Xie Ji (续齐谐记, Xù Qí Xié Jì), một tập hợp những câu chuyện siêu nhiên, Huan Jing đã học hỏi dưới sự hướng dẫn của Fei Changfang (费长房, Fèi Chángfáng), một bậc thầy Đạo giáo với sức mạnh phi thường.

Có một ngày, Fei Changfang đã cảnh báo đồ đệ của mình về một thảm họa sắp xảy ra: vào ngày 9 tháng 9, một con quỷ bệnh dịch khủng khiếp sẽ xuất hiện từ Sông Ru (汝河, Rǔ Hé) và mang theo tai ương cho làng của Huan Jing. Vị thầy đã chỉ định anh ta dẫn gia đình và những người dân trong làng lên những vùng đất cao, mang theo những túi hoa nhựa (茱萸, zhūyú) và uống rượu hoa cúc (菊花酒, júhuā jiǔ) để xua đuổi các linh hồn xấu.

Huan Jing đã làm theo những chỉ dẫn này một cách chính xác. Vào ngày định mệnh, anh dẫn mọi người leo lên ngọn núi gần đó, mỗi người đều mang theo một nhánh hoa nhựa thơm và chai rượu hoa cúc. Khi quỷ bệnh xuất hiện từ dòng sông và tiến về phía làng, nó đã bị xua đuổi bởi mùi hương mạnh mẽ của hoa nhựa bay từ trên núi xuống và tìm thấy làng đã trống không. Giận dữ và bối rối, con quỷ cuối cùng đã rút lui, và người dân trong làng đã được cứu thoát.

Huyền thoại này đã thiết lập các phong tục cốt lõi của Tết Trùng Cửu: leo núi (登高, dēnggāo), mang hoa nhựa, và uống rượu hoa cúc. Trong khi các yếu tố siêu nhiên phản ánh những niềm tin cổ đại về sự bảo vệ tinh thần, những thực hành này cũng thể hiện trí tuệ thực tiễn về sức khỏe theo mùa và những lợi ích trị liệu của các hoạt động mùa thu.

Truyền Thống Leo Núi

Leo đến những độ cao (登高远望, dēnggāo yuǎnwàng) vẫn là hoạt động biểu tượng nhất của Tết Trùng Cửu. Phong tục này có nhiều lớp ý nghĩa đã phát triển qua các thời kỳ trong lịch sử Trung Quốc. Ban đầu, hành động leo núi xuất phát từ mong muốn thoát khỏi những tai ương trần thế và đến gần với sự bảo vệ của thiên đàng, nó dần dần có thêm nhiều ý nghĩa liên quan đến sức khỏe, tuổi thọ và sự tu luyện tinh thần.

Từ góc độ y học cổ truyền Trung Quốc, việc leo núi vào mùa thu mang lại những lợi ích sức khỏe cụ thể. Không khí mát mẻ, khô ráo của mùa này (秋高气爽, qiūgāo qìshuǎng) tạo điều kiện lý tưởng cho việc tập thể dục. Việc leo núi giúp lưu thông qi (气, qì)—sinh khí vital—trong cơ thể, tăng cường chức năng phổi và chuẩn bị cho cơ thể ứng phó với các thử thách của mùa đông. Các thầy thuốc cổ đại đã nhận ra rằng mùa thu tương ứng với phổi trong hệ thống ngũ hành, khiến cho bài tập hô hấp trở nên đặc biệt có lợi trong mùa này.

Ngoài sức khỏe thể chất, việc leo núi còn thể hiện những khái niệm triết học quan trọng. Hành động leo lên đại diện cho sự tự hoàn thiện và siêu việt (超越, chāoyuè), những giá trị cốt lõi trong tư tưởng Khổng giáo và Đạo giáo. Đến được đỉnh cao và nhìn ra những chân trời xa xăm (登高望远, dēnggāo wàngyuǎn) tượng trưng cho việc mở rộng tầm nhìn và tu dưỡng trí tuệ. Nhà thơ Du Fu (杜甫, Dù Fǔ) đã ghi lại cảm xúc này trong bài thơ nổi tiếng "Leo Cao" (登高, Dēnggāo), được viết vào ngày Tết Trùng Cửu, trong đó suy ngẫm về sự lão hóa, sự lưu lạc và dòng chảy của thời gian trong khi đứng trên một ngọn núi.

Những điểm leo núi nổi tiếng trong lễ hội bao gồm những ngọn núi danh tiếng như Núi Thái (泰山, Tài Shān) ở tỉnh Sơn Đông, Ngọn đồi Hương (香山, Xiāng Shān) ở Bắc Kinh, và vô số đỉnh núi địa phương trên khắp Trung Quốc. Ngày nay, thậm chí cả những cư dân thành phố cũng tham gia bằng cách leo lên các tòa nhà cao hoặc thăm các công viên cao, duy trì tinh thần của truyền thống trong khi thích ứng với hoàn cảnh hiện đại.

Hoa Cúc: Loài Hoa Của Sự Trường Thọ

Hoa cúc (菊花, júhuā) là biểu tượng thực vật của Tết Trùng Cửu, và được gọi với tên khác là Lễ hội Hoa Cúc (菊花节, Júhuā Jié). Những bông hoa kháng cự này nở rộ vào mùa thu khi hầu hết các loài hoa khác đã tàn, khiến chúng trở thành biểu tượng mạnh mẽ của sức bền, sự sống và tuổi thọ—những phẩm chất đặc biệt thích hợp cho một lễ hội ngày càng liên quan đến việc tôn vinh người cao tuổi.

Hoa cúc có một vị trí quan trọng trong văn hóa Trung Quốc, xếp vào Bốn Quý Tộc (四君子, sì jūnzǐ)—bốn loài cây (hoa mận, lan, trúc, và hoa cúc) thể hiện phẩm hạnh cao quý trong nghệ thuật và văn học truyền thống Trung Quốc. Hoa cúc đặc biệt biểu trưng cho sự chính trực và sức chịu đựng, vì nó nở trong những điều kiện khắc nghiệt của mùa thu muộn, thể hiện phẩm chất Khổng giáo của việc kiên định và giữ vững nguyên tắc mặc cho khó khăn.

Trong Lễ hội Trùng Cửu, người dân...