Ang Tao vs. Ang Sistema
Si Confucius (孔子, Kǒngzǐ, 551-479 BCE) ang pinaka-maimpluwensyang kaisip sa kasaysayan ng Tsina. Ang kanyang mga ideya ang humubog sa pamahalaan, edukasyon, estruktura ng pamilya, at etika ng lipunan sa loob ng higit sa dalawang libong taon.
Ngunit ang sistema na tinatawag na "Confucianism" — ang mahigpit na hierarchy ng emperador sa ilalim ng mga nasasakupan, ama sa anak, asawang lalaki sa asawang babae — ay tiyak na magiging sanhi ng pagkalito at marahil galit sa tunay na tao.
Ang Nabigong Politiko
Sinubukan ni Confucius ang karamihan sa kanyang buhay bilang adulto na makakuha ng trabaho sa gobyerno. Naniniwala siya na ang mabuting pamamahala ay nangangailangan ng moral na pamumuno, at nais niyang patunayan ito sa pamamagitan ng pagiging tagapayo ng isang pinuno. Naglakbay siya mula sa estado hanggang sa estado sa nagkakahiwa-hiwalay na Tsina ng panahon ng Tagsibol at Taglagas, nag-alok ng kanyang serbisyo.
Walang tao ang nais sa kanya. O mas tamang sabihin, nais ng mga pinuno ang kanyang prestihiyo ngunit hindi ang kanyang payo, dahil hindi angkop ang kanyang payo: tratuhin ng mabuti ang mga tao, mamuno sa pamamagitan ng moral na halimbawa sa halip na parusa, itaguyod ang mga opisyal batay sa kakayahan sa halip na sa pinagmulan.
Gumugol siya ng labing-apat na taon na naglalakbay, almost killed several times, at sa huli ay bumalik sa kanyang tahanan upang magturo. Ang kanyang karera sa politika ay, ayon sa anumang obhetibong sukat, isang kabiguan.
Ano ang Totoo niyang Tinuruan
Ang Analects (论语, Lúnyǔ) — ang mga nakolektang kasabihan ni Confucius na naitala ng kanyang mga estudyante — ay nagpapakita ng isang tao na napaka-iba mula sa matigas na moralista na nasa popular na imahinasyon.
Mahilig siya sa musika. Sinabi niya na hindi siya kumpleto sa edukasyon hanggang sa siya ay magaling sa musika, at minsan ay nakarinig siya ng isang piraso ng musika na napakaganda na hindi na siya nakapag-tikim ng pagkain sa loob ng tatlong buwan.
Pinahalagahan niya ang mga tanong higit sa mga sagot. Ang Analects ay punung-puno ng mga pagkakataon kung saan ang mga estudyante ay nagtatanong at nagbibigay si Confucius ng iba't ibang sagot sa iba't ibang estudyante — hindi dahil siya ay hindi pare-pareho, kundi dahil tinuturuan niya ang mga indibidwal, hindi nagbabayad ng doktrina.
Mayroon siyang sense of humor. Nang makatulog ang isang estudyante sa gitna ng aralin, sinabi ni Confucius: "Ang bulok na kahoy ay hindi maaaring ukitin." Ito ang katumbas ng makalumang salin ng isang mapang-uyam na komento ng guro, at nagpapahiwatig ito ng isang personalidad na mas makatawid kaysa sa batong estatwa na bersyon.
Ang Paghihikbi ng Confucian
Matapos mamatay si Confucius, ang kanyang mga ideya ay inorganisa, pormalisado, at sa huli ay tinanggap bilang ideolohiya ng estado sa ilalim ng Dinastiyang Han (206 BCE - 220 CE). Ito ay parehong tagumpay at pagtataksil.
Ang tagumpay: ang mga halaga ng Confucians — edukasyon, meritocracy, pananagutang panlipunan — ay naging pundasyon ng sibilisasyong Tsino.
Ang pagtataksil: ang bersyon ng estado ng Confucianism ay nagbigay-diin sa pagsunod, hierarchy, at pagkamakatwirang sa mga paraan na hindi makikilala ni Confucius ang kanyang sarili. Ang taong nagsabi ng "kapag nakita mo ang isang karapat-dapat na tao, isipin mong gayahin sila; kapag nakita mo ang isang di-karapat-dapat na tao, suriin ang iyong sarili" ay naging isang katuwiran para sa walang tanong na pagsunod sa awtoridad.
Ang Modernong Confucius
Ang makabagong Tsina ay may komplikadong relasyon kay Confucius.